ความเกลียดชังออนไลน์ (Cyberhate) คืออะไร?

ถ้ามีคนด่า ดูถูก หรือโจมตีเรา เพราะเชื้อชาติ ศาสนา เพศ รสนิยมทางเพศ ความพิการ หรืออัตลักษณ์ของเรา นั่นไม่ใช่ "ดราม่า" แต่มันคือ Cyberhate หรือการสร้างความเกลียดชังบนโลกออนไลน์

Cyberhate คือข้อความ คอมเมนต์ มีม วิดีโอ รูปภาพ หรือโพสต์บนอินเทอร์เน็ต ที่มีเจตนาสร้างความเกลียดชัง การเลือกปฏิบัติ หรืออคติต่อบุคคลหรือกลุ่มคน เพราะตัวตนของพวกเขา เช่น เชื้อชาติ ศาสนา สัญชาติ เพศ รสนิยมทางเพศ หรือความพิการ บางครั้งมาแบบตรง ๆ เช่น คำด่าเหยียดหรือการข่มขู่ แต่บางครั้งก็แฝงมาในรูปแบบของ "มุกตลกร้าย" "แค่มีม" หรืออ้างว่าเป็น "เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น"

งานทบทวนงานวิจัยในปี 2024 ที่รวบรวมข้อมูลจากงานวิจัย 42 ฉบับ พบว่า Cyberhate กำลังกลายเป็นปัญหาที่เพิ่มขึ้นในวัยรุ่นและคนวัยหนุ่มสาว โดยเฉพาะเมื่อทุกคนใช้เวลาอยู่บนโลกออนไลน์มากขึ้น นักวิจัยพบว่า Cyberhate มีหลายชื่อ เช่น Online Hate, Online Hate Speech หรือ Online Hating แต่ไม่ว่าจะเรียกว่าอะไร ผลลัพธ์ก็เหมือนกัน คือการส่งต่ออคติและสร้างบาดแผลให้กับคนจริง ๆ

สิ่งที่หลายคนอาจไม่รู้คือ เราไม่จำเป็นต้องเป็นเหยื่อโดยตรง ก็ได้รับผลกระทบได้ นักวิจัยแบ่งบทบาทของคนบนโลกออนไลน์ออกเป็น 3 กลุ่ม คือ ผู้ถูกกระทำ ผู้กระทำ และผู้เห็นเหตุการณ์

จากงานวิจัยที่นำมาทบทวน พบว่า วัยรุ่นประมาณ 31.4% ถึง 68.5% เคยเห็น Cyberhate บนโลกออนไลน์ ขณะที่ 9% ถึง 23.4% เคยตกเป็นเป้าหมายโดยตรง และ 4.2% ถึง 32.2% ยอมรับว่าเคยโพสต์หรือแชร์เนื้อหาที่สร้างความเกลียดชังด้วยตัวเอง

งานวิจัยยังพบปัจจัยที่ทำให้ Cyberhate เกิดขึ้นบ่อยขึ้น คนที่ใช้เวลาออนไลน์มาก มีโอกาสเจอเนื้อหาเกลียดชังมากกว่า คนที่เคยถูกบูลลี่มาก่อน มีโอกาสตกเป็นเหยื่อ Cyberhate สูงขึ้น ผู้ชายมีแนวโน้มเป็นผู้กระทำมากกว่า และเมื่อกลุ่มเพื่อนหรือสังคมมองว่าการเหยียดเป็นเรื่องปกติ คนก็ยิ่งกล้าพูดหรือแชร์ข้อความเกลียดชังมากขึ้น

นั่นจึงเป็นเหตุผลว่าทำไมประโยคอย่าง "ทุกคนก็ล้อกันแบบนี้" "ก็แค่มีม" "อย่าคิดมาก" ถึงอันตราย เพราะยิ่งเรามองความเกลียดชังว่าเป็นเรื่องธรรมดา คนก็ยิ่งมองไม่เห็นว่ามันกำลังทำร้ายใครบางคน

ถ้าเราเห็น Cyberhate อย่าช่วยให้มันแพร่กระจายต่อด้วยการกดไลก์ แชร์ หรือหัวเราะตาม แต่ให้รายงานโพสต์ บล็อกบัญชีหากจำเป็น และแสดงการสนับสนุนคนที่กำลังถูกโจมตี เพราะหลายครั้ง ความเงียบกลับปกป้องคนที่ทำร้าย มากกว่าคนที่ถูกทำร้าย

ความมั่นใจที่แท้จริง ไม่ใช่การเหยียบคนอื่นให้ต่ำลง แต่คือการเคารพคนที่มีตัวตน ความเชื่อ หรือวิถีชีวิตแตกต่างจากเรา

หากกำลังเผชิญ Cyberhate ในประเทศไทย อย่าลืมแคปหน้าจอทุกอย่างไว้ก่อนรายงานโพสต์ สามารถขอคำแนะนำได้ที่สายด่วน ETDA 1212 และหากมีการข่มขู่ สะกดรอยตาม หรือเข้าข่ายความผิดทางกฎหมาย ให้แจ้งตำรวจหรือศูนย์ปฏิบัติการแก้ไขปัญหาอาชญากรรมออนไลน์ (AOC) โทร 1441

การลุกขึ้นพูด ไม่ใช่การทำเรื่องเล็กให้เป็นเรื่องใหญ่ แต่มันคือการช่วยทำให้โลกออนไลน์ปลอดภัยขึ้นสำหรับทุกคน

อ้างอิง

Department of Developmental and Educational Psychology, Faculty of Psychology, Universidad de Sevilla, Spain.