จะปฏิเสธยังไง...โดยไม่รู้สึกผิด?

คำว่า "ไม่" คือประโยคที่สมบูรณ์แล้วเราไม่จำเป็นต้องตอบข้อความใคร เพราะเขาทักมาสองรอบ

เราไม่จำเป็นต้องให้เบอร์โทร เพราะเขา "ดูเป็นคนดี" เราไม่จำเป็นต้องส่งรูป วิดีโอคอล แชร์โลเคชัน หรือให้โอกาสอีกครั้ง เพียงเพราะเขาไม่ยอมหยุดขอ แต่เอาจริง ๆ การพูดว่า "ไม่" บนโลกออนไลน์ มันยากกว่าที่คิดใช่ไหม?

บางครั้งเรากลัวอีกฝ่ายเสียใจ กลัวถูกมองว่าใจร้าย ไม่มีน้ำใจ หรือเรื่องมาก บางคนอาจพูดว่า "นึกว่าเธอก็ชอบเรา"

"คนอื่นเขาก็ทำกัน" "แค่นี้เอง" แล้วจู่ ๆ คนที่รู้สึกผิดกลับกลายเป็นเรา ทั้งที่จริง...ไม่ใช่เลย

งานวิจัยจาก Cornell University และ University of Michigan พบว่า คนจำนวนมากยอมทำในสิ่งที่ตัวเองไม่อยากทำ เพราะการปฏิเสธทำให้รู้สึกอึดอัดทางสังคม เรากลัวทำให้อีกฝ่ายผิดหวัง กลัวดูไม่มีมารยาท หรือกลัวเสียความสัมพันธ์

ในการทดลองกับผู้เข้าร่วม 535 คน นักวิจัยพบเรื่องที่น่าสนใจมาก นักวิจัยให้ประโยค2แบบกับผู้เข้าร่วม และพบว่าการแค่บอกคนว่า "คุณปฏิเสธได้นะ" ยังช่วยได้ไม่มาก แต่เมื่อให้ ประโยคตัวอย่างที่ใช้พูดปฏิเสธอย่างเช่น "เราไม่สนใจ" ผู้เข้าร่วมกลับรู้สึกว่าตัวเองมีอิสระในการตัดสินใจมากขึ้น และไม่ยอมตามแรงกดดันง่าย ๆ

เพราะการยินยอม (Consent) ไม่ได้หมายถึงแค่การพูดว่า "ตกลง" แต่มันหมายถึงการที่เรารู้สึกว่า "เรามีสิทธิ์พูดว่าไม่" ได้จริง ถ้าคำว่า "โอเค" ของเรา เกิดจากความรู้สึกผิด ความกดดัน หรือความกลัวว่าจะทำให้อีกฝ่ายเสียใจ นั่นไม่ใช่การยินยอมอย่างเต็มใจ เพราะความเคารพที่แท้จริง ต้องเปิดพื้นที่ให้ทั้งคำว่า "ใช่" และ "ไม่"

แล้วเราจะพูดยังไงดี? ไม่ต้องเขียนเรียงความ 5 ย่อหน้าเพื่ออธิบายเหตุผลหรอก ลองใช้ประโยคสั้น ๆ แบบนี้ได้เลย

"ขอบคุณที่ชวนนะ แต่เราไม่สะดวก"

"ขอผ่านนะ"

"ไม่ล่ะ ขอบคุณ"

"เราไม่สนใจ"

"เราไม่ส่งรูปส่วนตัว"

สังเกตไหมว่า ทุกประโยคสั้น กระชับ และไม่ได้เปิดช่องให้อีกฝ่ายมาต่อรอง แต่ถ้าหลังจากเราปฏิเสธแล้ว อีกฝ่ายยังพูดว่า "โธ่..." "ถ้าชอบเราจริงก็คงทำ" "คิดมากไปหรือเปล่า" หรือยังเซ้าซี้ไม่เลิก ตอนนั้นมันไม่ใช่การจีบแล้ว แต่มันคือการไม่เคารพขอบเขตของเรา

คนที่เหมาะกับเรา จะไม่พยายามโน้มน้าวให้เรายอม แต่จะเคารพคำตอบของเราตั้งแต่ครั้งแรก ถ้ามีคนกดดันเราบนโลกออนไลน์ไม่หยุด แคปหน้าจอข้อความทั้งหมดไว้ บล็อกบัญชีนั้น และรายงานไปยังแพลตฟอร์มทันที หากพฤติกรรมเข้าข่ายคุกคามทางเพศ มีการข่มขู่ แบล็กเมล์ หรือเผยแพร่ภาพส่วนตัวโดยไม่ได้รับความยินยอม ให้เก็บหลักฐานและรีบแจ้งความ ในประเทศไทย สามารถขอคำแนะนำเกี่ยวกับการคุกคามออนไลน์ได้ที่สายด่วน ETDA 1212

ความใจดีเป็นสิ่งสวยงาม แต่อย่าปล่อยให้ "ความรู้สึกผิด" กลายเป็นเหตุผลที่ทำให้เราทรยศขอบเขตของตัวเอง

การพูดว่า "ไม่" ไม่ได้ทำให้เราเป็นคนใจร้าย แต่มันทำให้คำว่า "ใช่" ของเรา มีความหมายจริง ๆ

อ้างอิง

งานวิจัยจาก Department of Organizational Behavior, School of Industrial and Labor Relations, Cornell University และ University of Michigan Law School