มีคนปล่อยข่าวปลอมเกี่ยวกับเรา ทำยังไงดี?

เมื่อก่อนข่าวลืออาจจบอยู่ในเหตุการณ์ แต่ตอนนี้มันสามารถกระจายไปถึงคนเป็นพันหรือล้าน ก่อนที่เราจะกินข้าวกลางวันเสร็จซะอีก

การปล่อยข่าวปลอมมีได้ทุกรูปแบบ อาจจะปล่อยข่าวว่าเราแอบนอกใจแฟน บอกว่าเราไปมีอะไรกับใคร กล่าวหาว่าเราเป็นคนบูลลี่คนอื่น ตัดต่อแชตให้ดูเหมือนเราผิด หรือแต่งเรื่องขึ้นมาทั้งหมด แล้วคนก็แชร์ต่อกันโดยไม่เช็กเลยว่าจริงหรือเปล่า

สิ่งที่น่ากลัวคือ ข่าวปลอมไม่ได้แพร่เร็วเพราะมันจริง แต่มันแพร่เร็วเพราะคน "อยากรู้"

งานวิจัยระดับโลกพบว่า ข่าวปลอมบนโซเชียลมีเดียแพร่กระจายเร็วกว่า "ข่าวจริง" ถึง 6 เท่า และผู้ใช้ประมาณ 70% ยังแยกข่าวจริงกับข่าวปลอมได้ไม่ดีนัก นักวิจัยอธิบายว่า ข่าวปลอมมักเต็มไปด้วยความตกใจ ความดราม่า หรืออารมณ์รุนแรง ทำให้คนรีบกดแชร์โดยไม่ทันคิด นั่นจึงเป็นเหตุผลว่าทำไมข่าวลือเกี่ยวกับชีวิตส่วนตัวของใครสักคน ถึงกระจายไปทั่วโลกออนไลน์ได้ภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมง

งานวิจัยในปี 2023 ยังพบว่า โซเชียลมีเดียกลายเป็นแหล่งรับข่าวสารสำคัญของคนรุ่นใหม่ แต่การแยกแยะข่าวปลอมกลับยากกว่าที่คิด แม้แต่ระบบ AI ก็ยังตรวจจับข่าวปลอมได้ไม่ครบ เพราะหลายโพสต์ถูกออกแบบให้ดูน่าเชื่อถือมาก ข่าวปลอมอาจมาในรูปแบบของแชตที่ถูกตัดต่อ รูปภาพที่ถูกแก้ไข คลิปดีปเฟก พาดหัวเรียกยอดคลิก ทฤษฎีสมคบคิด หรือเรื่องแต่งที่ทำเหมือนเป็นข่าวจริง

ถ้ามีคนแต่งเรื่องเกี่ยวกับเรา อยากให้จำไว้ว่าคนเชื่อเยอะแค่ไหน ก็ไม่ได้ทำให้เรื่องนั้นกลายเป็นความจริง ไม่จำเป็นต้องเสียเวลาทะเลาะกับคนแปลกหน้าคนบนอินเทอร์เน็ตเพื่อพิสูจน์ตัวเอง แต่ให้รีบแคปหน้าจอทุกอย่างไว้ก่อน ไม่ว่าจะเป็นชื่อบัญชี ลิงก์ วันที่ โพสต์ คอมเมนต์ หรือข้อความ เพราะหลักฐานสำคัญมาก หากโพสต์นั้นเป็นข้อมูลเท็จ การคุกคาม หรือการแอบอ้างตัวตน ให้รายงานไปยังแพลตฟอร์มทันที

หากมีการปลอมตัวเป็นเรา ตัดต่อรูปภาพ ใส่ร้ายให้เสื่อมเสียชื่อเสียง หรือสร้างความเสียหายอย่างร้ายแรง ควรรีบแจ้งความ ในประเทศไทย สามารถขอคำแนะนำเกี่ยวกับการคุกคามออนไลน์ได้ที่สายด่วน ETDA 1212 หรือแจ้งเหตุผ่านศูนย์ปฏิบัติการแก้ไขปัญหาอาชญากรรมออนไลน์ (AOC) โทร 1441

ที่สำคัญที่สุด อย่าปล่อยให้คำโกหกของคนอื่น กลายเป็นตัวตนของเรา ข่าวลืออยู่รอดได้เพราะคนยังแชร์ต่อ แต่ความจริงจะอยู่รอดได้ เมื่อมีคนกล้าเก็บหลักฐาน กล้ารายงาน และกล้ายืนหยัดกับความจริง

เราอาจควบคุมไม่ได้ว่าคนอื่นจะพูดอะไรเกี่ยวกับเรา แต่เราควบคุมได้ว่าจะปกป้องตัวเองยังไง พูดความจริง และไม่ยอมให้เรื่องแต่งของใคร มาเปลียนเรื่องจริงของชีวิตเรา

อ้างอิง

Alsaad, A., et al. (2023). Fake news, disinformation and misinformation in social media: A review. PeerJ Computer Science.

Vosoughi, S., Roy, D., & Aral, S. (2018). The spread of true and false news online