ทำความรู้จักฮอร์โมนที่กำลังเปลี่ยนร่างกายของคุณในช่วงวัยรุ่น

เคยรู้สึกไหม...เหมือนอยู่ ๆ ร่างกายก็ตัดสินใจอัปเดตตัวเอง โดยไม่ขออนุญาตเราเลย ส่วนสูงพุ่งเร็วมาก เริ่มมีขนตามร่างกาย อารมณ์ขึ้น ๆ ลง ๆ จนตัวเองยังงง ขอบอกเลยว่า...ทั้งหมดนี้เป็นฝีมือของ "ฮอร์โมน"

ลองนึกภาพว่าฮอร์โมนคือผู้ส่งข้อความตัวจิ๋วในร่างกาย มันเดินทางไปตามกระแสเลือด แล้วส่งข้อความไปบอกอวัยวะต่าง ๆ ว่า "ทุกคนเตรียมตัว... ถึงเวลาเข้าสู่วัยรุ่นแล้ว!"

โดยทั่วไป วัยเจริญพันธุ์มักเริ่มในช่วงอายุประมาณ 8 ถึง 13 ปีในผู้หญิง และ 9 ถึง 14 ปีในผู้ชาย แต่ไม่ต้องกังวลนะ ถ้าคุณเริ่มเร็วหรือช้ากว่าเพื่อนนิดหน่อย เพราะแต่ละคนมีไทม์ไลน์ของตัวเอง แม้เวลาจะต่างกัน แต่กระบวนการทั้งหมดกลับเป็นระบบมากกว่าที่คิด โดยทุกอย่างเริ่มจากสมอง

มีสมองส่วนเล็ก ๆ ที่ชื่อว่า "ไฮโปทาลามัส" (Hypothalamus) เมื่อถึงเวลาที่เหมาะสม มันจะหลั่งฮอร์โมนชื่อ GnRH (Gonadotropin-Releasing Hormone) ฮอร์โมนตัวนี้จะส่งสัญญาณไปยังต่อมใต้สมอง (Pituitary Gland) จากนั้นต่อมใต้สมองก็จะปล่อยฮอร์โมนสำคัญอีก 2 ตัว คือ LH (Luteinizing Hormone) และ FSH (Follicle-Stimulating Hormone)

ลองนึกว่าฮอร์โมนสองตัวนี้เหมือนข้อความในแชตที่ส่งไปหา "รังไข่" หรือ "อัณฑะ" ว่า "ได้เวลาเริ่มผลิตฮอร์โมนเพศแล้ว!" แล้วการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ก็เริ่มขึ้น โดยเอสโตรเจน (Estrogen) เป็นฮอร์โมนสำคัญของผู้หญิงมีหน้าที่ช่วยให้หน้าอกเริ่มพัฒนา สะโพกค่อย ๆ กว้างขึ้น มดลูกและรังไข่เจริญเติบโต และในที่สุดก็ทำให้เริ่มมีประจำเดือน

เอสโตรเจนยังช่วยเรื่องการสร้างกระดูก การเจริญเติบโตของสมอง และมีผลต่อสารสื่อประสาทอย่างเซโรโทนินและโดพามีน นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมช่วงวัยรุ่น หลายคนถึงรู้สึกอารมณ์เข้มข้นกว่าปกติ

ต่อมาเทสโทสเตอโรน (Testosterone) หลายคนคิดว่าเทสโทสเตอโรนมีเฉพาะผู้ชาย แต่จริง ๆ แล้ว ผู้หญิงก็มีเหมือนกัน เพียงแต่มีในปริมาณน้อยกว่า ในผู้ชาย เทสโทสเตอโรนช่วยให้เสียงแตก กล้ามเนื้อเพิ่มขึ้น มีหนวดเครา ขนตามร่างกาย และทำให้อวัยวะสืบพันธุ์เจริญเติบโต ทั้งในผู้หญิงและผู้ชาย ฮอร์โมนตัวนี้ยังเกี่ยวข้องกับพลังงาน ความมั่นใจ การเจริญเติบโต และพัฒนาการทางเพศ

ก่อนที่การเปลี่ยนแปลงภายนอกหลายอย่างจะเริ่มขึ้นอีกส่วนวำคัญคือต่อมหมวกไตจะเริ่มสร้างฮอร์โมน DHEA และ DHEA-S ซึ่งมักเริ่มตั้งแต่อายุประมาณ 6 ถึง 8 ปี ฮอร์โมนกลุ่มนี้เป็นตัวการของสัญญาณแรก ๆ ของวัยรุ่น เช่น ผิวมันขึ้น สิวเริ่มมา กลิ่นตัวชัดขึ้น เริ่มมีขนบริเวณรักแร้และอวัยวะเพศ

งานทบทวนงานวิจัยในปี 2024 ที่รวบรวมการศึกษาทั้งหมด 55 งาน พบว่า ฮอร์โมนอย่างเทสโทสเตอโรนและเอสตราไดออล (Estradiol) ซึ่งเป็นรูปแบบหนึ่งของเอสโตรเจน มีความเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงด้านอารมณ์และสุขภาพจิตในช่วงวัยรุ่น แต่ข่าวดีคือ...ฮอร์โมนไม่ใช่ทุกอย่าง การนอนหลับ ความเครียด ครอบครัว เพื่อน พันธุกรรม และประสบการณ์ชีวิต ต่างก็มีส่วนร่วมในการกำหนดว่าเราจะรู้สึกอย่างไร

เพราะฉะนั้น... ถ้าช่วงนี้รู้สึกว่าร่างกาย อารมณ์ หรือแม้แต่ผิวของตัวเองเปลี่ยนไปมาก นั่นก็เพราะมันกำลังเปลี่ยนจริง ๆ ฮอร์โมนกำลังช่วยเปลี่ยนร่างกายของคุณจากร่างเด็ก ให้ค่อย ๆ เติบโตเป็นร่างของผู้ใหญ่ บางวันอาจรู้สึกสับสน บางวันอาจรู้สึกเขิน บางวันอาจตื่นเต้น บางวันก็อาจเหนื่อยจนไม่อยากทำอะไร ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นพร้อมกันได้

และทั้งหมดนี้...เป็นเรื่องปกติ

ร่างกายของคุณไม่ได้กำลังทำตัวแปลก แต่กำลังผ่านหนึ่งในการเปลี่ยนแปลงทางชีววิทยาที่ยิ่งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งในชีวิตเลยต่างหาก 💛

อ้างอิง

Leung AKC, Robson WLM. Puberty. StatPearls. National Library of Medicine

Lupton-Smith C, et al. Pubertal hormones and mental health in children and adolescents: A systematic review.