ทำไมช่วงก่อนมีประจำเดือนถึงรู้สึกกังวลมากกว่าปกติ?

เคยสังเกตไหม...ก่อนประจำเดือนจะมา ทุกอย่างดูเหมือนจะ "ใหญ่ขึ้น" ไปหมด ข้อความที่ปกติอ่านแล้วเฉย ๆ กลับทำให้เครียด หรืออยู่ ๆ ก็คิดมากกับเรื่องที่สัปดาห์ก่อนยังไม่เห็นจะสนใจเลย

ขอบอกก่อนนะ...คุณไม่ได้คิดไปเอง และไม่ได้ "อ่อนไหวเกินไป"

เพราะรอบเดือนสามารถส่งผลต่ออารมณ์ได้จริง และมีงานวิจัยรองรับเรื่องนี้ หลายคนคิดว่ารอบเดือนมีแค่เรื่องเลือดออก แต่จริง ๆ แล้ว ตลอดทั้งเดือน ฮอร์โมนอย่างเอสโตรเจน (Estrogen) และโปรเจสเตอโรน (Progesterone) จะค่อย ๆ ขึ้นและลงเป็นจังหวะ ฮอร์โมนเหล่านี้ไม่ได้คุยกับแค่มดลูก แต่มันยังส่งสัญญาณไปยังสมอง โดยเฉพาะส่วนที่ควบคุมอารมณ์ ความเครียด และการตอบสนองต่อความกังวล

ช่วงประมาณ 1 สัปดาห์ก่อนประจำเดือน หรือที่เรียกว่า "ระยะลูเทียล" (Luteal Phase) ระดับฮอร์โมนจะเปลี่ยนแปลงอย่างมาก สำหรับบางคน การเปลี่ยนแปลงนี้ทำให้สมองไวต่อความเครียดมากขึ้น นั่นจึงเป็นเหตุผลว่าทำไมเรื่องเล็ก ๆ ที่เคยรับมือได้ กลับรู้สึกหนักกว่าปกติในช่วงนี้ งานวิจัยพบว่า หลายคนมีความกังวล อารมณ์แปรปรวน และความอ่อนไหวทางอารมณ์เพิ่มขึ้นในระยะลูเทียล ไม่ได้แปลว่าคุณ "อารมณ์เยอะ" แต่เป็นเพราะสมองกำลังตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนที่มีบทบาทในการควบคุมอารมณ์

มีงานวิจัยที่น่าสนใจเปรียบเทียบผู้หญิงที่เป็นโรควิตกกังวลทั่วไป (Generalized Anxiety Disorder หรือ GAD) กับผู้หญิงที่ไม่มีโรควิตกกังวล นักวิจัยติดตามทั้งสองกลุ่มตลอดรอบเดือน ผลที่ได้ตรงกับที่คาดไว้คือ ผู้ที่มี GAD มีระดับความวิตกกังวลและความเหนื่อยล้าทางจิตใจสูงกว่าตลอดเวลา

แต่สิ่งที่น่าสนใจก็คือ...แม้แต่ผู้หญิงที่ไม่มีโรควิตกกังวล ก็ยังมี "ความเหนื่อยล้าทางจิตใจ" (Mental Fatigue) เพิ่มขึ้นอย่างชัดเจนในช่วงกลางระยะลูเทียล และระดับความเหนื่อยนี้สูงจนใกล้เคียงกับผู้ที่เป็น GAD เลย Mental Fatigue ไม่ใช่แค่ง่วงนอน แต่มันคือความรู้สึกแบบ... "สมองไม่ไหวแล้ว" "ขออย่าให้มีอะไรเพิ่มอีกเลย" เมื่อสมองรู้สึกเหนื่อยแบบนี้ เราจะควบคุมอารมณ์ได้ยากขึ้น มีสมาธิลดลง คิดแก้ปัญหาได้ช้าลง และรับมือกับความเครียดได้ไม่ดีเหมือนเดิม

นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมก่อนประจำเดือน เรื่องเล็ก ๆ อาจรู้สึกเหมือนเป็นเรื่องใหญ่

การรู้สึกกังวลมากขึ้นช่วงก่อนประจำเดือน ไม่ได้หมายความว่าคุณมีอะไรผิดปกติ หลายคนพบว่า เมื่อประจำเดือนเริ่มมา หรือผ่านช่วงแรกของรอบเดือนไปแล้ว อารมณ์ก็มักจะค่อย ๆ กลับมาสงบขึ้นตามการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน

มีหลายวิธีที่ช่วยให้สมองรับมือกับช่วงนี้ได้ดีขึ้น เช่น นอนหลับให้เพียงพอ ออกกำลังกายเบา ๆ อย่างสม่ำเสมอ กินอาหารให้ครบมื้อ ไม่ปล่อยให้หิวมาก ลดคาเฟอีน หากทำให้ใจสั่นหรือยิ่งกังวล ฝึกผ่อนคลาย เช่น หายใจลึก ๆ ทำสมาธิ หรือยืดเหยียดเบา ๆ พูดคุยกับคนที่ไว้ใจได้ เมื่อรู้สึกไม่ไหว แต่ถ้าความกังวลรุนแรงมากจนกระทบการเรียน การทำงาน ความสัมพันธ์ หรือการใช้ชีวิตแทบทุกเดือน อย่าปล่อยผ่านนะ

ภาวะอย่าง PMDD (Premenstrual Dysphoric Disorder) หรือโรควิตกกังวล เป็นภาวะทางการแพทย์ที่พบได้จริง และสามารถรักษาได้ การปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตจะช่วยหาสาเหตุและแนวทางดูแลที่เหมาะกับคุณ

ครั้งหน้า ก่อนประจำเดือนมาถ้ารู้สึกอยากร้องไห้กับเรื่องเล็ก ๆ หรือกังวลไปหมดทุกอย่าง อย่าเพิ่งโทษตัวเองนะ

ความรู้สึกของคุณเป็นเรื่องจริง ฮอร์โมนอาจกำลังเร่งเสียงของความกังวลให้ดังขึ้น แต่คุณไม่จำเป็นต้องรับมือกับมันเพียงลำพัง 💛

อ้างอิง

Klumpers F, et al. Mental fatigue across the menstrual cycle in women with and without generalized anxiety disorder. Journal of Psychiatric Research.