ทำไมช่วงมีประจำเดือนถึงรู้สึกหมดแรงไปหมด?

เคยรู้สึกไหม...พอประจำเดือนมา เหมือนตัวเองกลายเป็นสลอธไปเลย นอนครบ 8 ชั่วโมงแล้ว... แต่ก็ยังอยากนอนต่อ

เดินขึ้นบันไดไม่กี่ชั้นก็เหนื่อย แค่ตอบแชตก็รู้สึกว่า "ขอพักก่อนนะ"

ขอบอกเลยว่า... คุณไม่ได้ขี้เกียจ แต่ร่างกายกำลังทำงานหนักกว่าปกติต่างหาก

ช่วงมีประจำเดือน มดลูกกำลังทำภารกิจครั้งใหญ่ นั่นคือการขับเยื่อบุโพรงมดลูกออกจากร่างกาย

เพื่อให้สิ่งนี้เกิดขึ้น ร่างกายจะหลั่งสารเคมีที่ชื่อว่า "พรอสตาแกลนดิน" (Prostaglandins) ซึ่งทำให้มดลูกบีบตัวเพื่อดันเยื่อบุออกมา การบีบตัวเหล่านี้ทำให้เกิดอาการปวดประจำเดือน และยังใช้พลังงานของร่างกายไม่น้อย เมื่อรวมกับการเสียเลือดและการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน หลายคนจึงรู้สึกหมดแรงเหมือนแบตเตอรี่ใกล้หมด

ฮอร์โมนก็มีส่วนสำคัญเหมือนกัน ก่อนประจำเดือนจะมา ระดับเอสโตรเจน (Estrogen) และโปรเจสเตอโรน (Progesterone) จะลดลงอย่างรวดเร็ว โดยปกติ เอสโตรเจนช่วยสนับสนุนระดับพลังงาน อารมณ์ และสมาธิ

เมื่อระดับฮอร์โมนนี้ลดลง หลายคนจึงรู้สึกเหนื่อยง่าย ไม่มีแรง หมดไฟ หรือไม่มีแรงจูงใจในการทำสิ่งต่าง ๆ

และถ้าคุณมีประจำเดือนมามาก... ความเหนื่อยอาจยิ่งชัดขึ้น เพราะการเสียเลือดหมายถึงการสูญเสียธาตุเหล็ก (Iron)

ธาตุเหล็กเป็นส่วนสำคัญในการสร้างฮีโมโกลบิน (Hemoglobin) ซึ่งเป็นโปรตีนในเม็ดเลือดแดงที่ทำหน้าที่ขนส่งออกซิเจนไปทั่วร่างกาย

ถ้าร่างกายมีธาตุเหล็กสะสมต่ำลงเรื่อย ๆ กล้ามเนื้อและสมองอาจได้รับออกซิเจนน้อยลง ผลก็คือ รู้สึกอ่อนเพลีย เวียนหัว ไม่มีแรง หรือเหนื่อยง่ายกว่าปกติ และนี่ไม่ใช่แค่ความรู้สึกนะ งานวิจัยระดับประเทศที่สำรวจผู้หญิงอายุ 15 ถึง 45 ปี จำนวน 42,879 คน พบว่า

71% รายงานว่ารู้สึกเหนื่อยล้าระหว่างมีประจำเดือน

85% มีอาการปวดประจำเดือน

และ 77% มีอาการทางอารมณ์ เช่น หงุดหงิด อารมณ์แปรปรวน หรือเศร้าง่าย

นักวิจัยยังพบอีกว่าประจำเดือนไม่ได้ส่งผลแค่ความรู้สึกแต่มันส่งผลต่อการใช้ชีวิตจริง ๆ ผู้เข้าร่วม 38% บอกว่า ระหว่างมีประจำเดือน พวกเขาไม่สามารถทำกิจวัตรประจำวันได้ตามปกติ เพราะอาการต่าง ๆ รบกวนมากเกินไป

แต่สิ่งที่น่าสนใจก็คือ ในกลุ่มคนที่ต้องหยุดทำงานบ้าน หยุดเรียน หรือพักจากหน้าที่ต่าง ๆ มีเพียงประมาณครึ่งเดียวเท่านั้นที่บอกคนในครอบครัวว่า "สาเหตุคือประจำเดือน" หลายคนเลือกเงียบไว้ เพราะกลัวคนอื่นไม่เข้าใจ หรือคิดว่าตัวเองควรอดทน แต่ความจริงคือ ร่างกายของคุณไม่ได้กำลังอ่อนแอ แต่กำลังส่งสัญญาณว่า "ตอนนี้ฉันต้องการการดูแลเพิ่มอีกนิด"

ข่าวดีคือคุณไม่จำเป็นต้องฝืนร่างกายเสมอไปเพราะมีหลายวิธีที่ช่วยให้รู้สึกดีขึ้นได้ เช่น นอนหลับให้เพียงพอ ดื่มน้ำมากขึ้น กินอาหารที่มีธาตุเหล็กสูง ขยับร่างกายเบา ๆ เช่น เดินเล่น ยืดเหยียด หรือโยคะ ประคบร้อนบริเวณท้องน้อยเพื่อลดอาการปวด แต่ถ้าประจำเดือนมามากผิดปกติ หรือรู้สึกเหนื่อยจนใช้ชีวิตแทบไม่ได้ทุกเดือน ควรปรึกษาแพทย์

แพทย์อาจให้ยา และแนะนำให้ตรวจระดับธาตุเหล็ก หรือประเมินว่ามีสาเหตุอื่นที่ทำให้เลือดออกมากหรือไม่

ครั้งหน้าที่ช่วงมีประจำเดือนแล้วอยากงีบตอนบ่าย อย่าเพิ่งรู้สึกผิดนะ คุณไม่ได้ขี้เกียจ

ร่างกายของคุณ...เพิ่งผ่าน "มาราธอนทางชีววิทยา" ประจำเดือนมา และกำลังขอเวลาฟื้นตัวเท่านั้นเอง 💛

อ้างอิง

Schoep ME, et al. The impact of menstrual symptoms on everyday life: A nationwide survey of 42,879 women. American Journal of Obstetrics and Gynecology

University of New South Wales, Radboud University Medical Center, Rijnstate Hospital.