ทำไมเราชอบเอาร่างกายตัวเองไปเปรียบเทียบกับคนอื่นนะ?

เคยไหม แค่ตั้งใจเข้า Instagram แค่ 5 นาที แต่สุดท้ายกลับปิดแอปพร้อมความคิดว่า...

"ทำไมเขาผิวใสจัง""ทำไมขายาวกว่าเรา""เอวเล็กจัง""หุ่นนาฬิกาทรายแบบนี้ทำได้ยังไง"

ขอบอกก่อนเลยว่า...คุณไม่ได้คิดมากไปเองนะ สมองของเราถูกสร้างมาให้ "เปรียบเทียบ" ซึ่งเป็นเรื่องปกติ

นักจิตวิทยาเรียกสิ่งนี้ว่า "Appearance Comparison" หรือการเปรียบเทียบรูปร่างหน้าตาของตัวเองกับคนอื่น

เราใช้การเปรียบเทียบเพื่อประเมินตัวเองว่าหน้าตาเป็นยังไง รูปร่างโอเคไหม หรือเราดูดีพอหรือเปล่า

ช่วงวัยรุ่นจนถึงวัย 20 ต้น ๆ ความรู้สึกนี้มักเกิดขึ้นบ่อยเป็นพิเศษ เพราะเรายังอยู่ในช่วงค้นหาตัวตน ร่างกายก็ยังเปลี่ยน ความมั่นใจก็กำลังค่อย ๆ สร้างขึ้น แต่จู่ ๆ คนรอบตัวก็ดูเหมือนจะสวยขึ้น หล่อขึ้น หรือ "โกลว์อัป" กันหมด

ปัญหาคือ...สมองของเราไม่ค่อยเลือกเปรียบเทียบกับคนธรรมดาหรอก แต่มักเลือกเปรียบเทียบกับคนที่เราคิดว่าสวยกว่า หุ่นดีกว่า หรือดูเพอร์เฟกต์กว่า นักจิตวิทยาเรียกสิ่งนี้ว่า "Upward Comparison" การเปรียบเทียบกับคนที่เราคิดว่าดีกว่า ซึ่งมักทำให้รู้สึกเหมือนตัวเองยังไม่ดีพอ ทั้งที่จริง ๆ แล้วร่างกายของเราอาจปกติดีทุกอย่าง

งานวิจัยที่ติดตามวัยรุ่นมากกว่า 2,600 คน พบว่า ยิ่งวัยรุ่นเปรียบเทียบรูปร่างของตัวเองกับคนอื่นบ่อยเท่าไร ก็ยิ่งมีโอกาสเกิดอาการซึมเศร้ามากขึ้น เหตุผลสำคัญคือ การเปรียบเทียบบ่อย ๆ จะค่อย ๆ ลดสิ่งที่เรียกว่า "Body Appreciation" หรือการเห็นคุณค่าและยอมรับร่างกายของตัวเอง เมื่อเรารู้สึกขอบคุณและยอมรับร่างกายตัวเองได้น้อยลง ความเศร้า ความไม่มั่นใจ และการวิจารณ์ตัวเองก็จะเพิ่มขึ้นตามไปด้วย

งานวิจัยยังพบอีกว่า ผู้หญิงมักเปรียบเทียบรูปร่างของตัวเองกับคนอื่นบ่อยกว่าผู้ชาย และยิ่งโตขึ้น ความรู้สึกนี้ก็ยิ่งชัดเจน แต่ไม่ได้แปลว่าผู้ชายไม่เจอนะ ผู้ชายเองก็เปรียบเทียบเหมือนกัน เพียงแต่อาจโฟกัสเรื่องกล้ามเนื้อ ความสูง หรือรูปร่างที่ดูแข็งแรงมากกว่า แล้วพอมีโซเชียลมีเดียเข้ามา... ทุกอย่างก็ยิ่งหนักขึ้นอีก

งานวิจัยขนาดใหญ่ที่รวมข้อมูลจากคนกว่า 11,000 คน พบว่า การใช้โซเชียลมีเดียที่เน้นรูปภาพ เช่น Instagram หรือ TikTok มีความสัมพันธ์กับความไม่พอใจในรูปร่างของตัวเอง การไดเอตบ่อยขึ้น และพฤติกรรมการกินที่ไม่ดีต่อสุขภาพ เหตุผลก็ง่ายมาก โซเชียลมีเดียทำให้เราเปรียบเทียบตัวเองแทบตลอดเวลา ไม่ว่าจะเป็นอินฟลูเอนเซอร์ ดารา ครีเอเตอร์สายฟิตเนส หรือแม้แต่เพื่อนในห้อง เรากำลังเห็นภาพที่ผ่านการเลือกมุม แสง การแต่งรูป และภาพที่ดีที่สุดของพวกเขา แต่เรากลับเอามันมาเปรียบเทียบกับร่างกายจริงของตัวเองในวันธรรมดาวันหนึ่ง

อยากให้จำไว้ข้อหนึ่งนะ การเปรียบเทียบตัวเองไม่ได้แปลว่าคุณเป็นคนผิวเผิน หรือไม่มั่นใจ แต่มันแปลว่าคุณเป็นมนุษย์ สมองของคุณแค่กำลังพยายามหาว่า "ตัวเราอยู่ตรงไหน" ในสังคมรอบตัว แต่คุณค่าของคนคนหนึ่ง ไม่เคยถูกวัดจากขนาดเอว ช่องว่างระหว่างต้นขา หรือการดูดีกว่าคนอื่นในรูปถ่าย

ครั้งหน้าที่เผลอคิดว่า "อยากหุ่นเหมือนคนนั้นจัง" ลองเปลี่ยนคำถามใหม่เป็น "ถ้าร่างกายของเราไม่เคยถูกสร้างมาให้เหมือนใครเลยล่ะ?"

เพราะเป้าหมายของชีวิต ไม่ใช่การชนะเกมเปรียบเทียบ แต่คือการรู้สึกสบายใจและมีความสุขกับร่างกายที่อยู่กับเรามาตลอดต่างหาก 💛

อ้างอิง

Zheng Q, Chen M, Hu J, Zhou T, Wang P. Appearance Comparison, Body Appreciation, and Adolescent Depressive Symptoms: Roles of Gender, Age, and Body-Mass Index.

Jiotsa B, Naccache B, Duval M, Rocher B, Grall-Bronnec M. Social Media Use and Body Image Disorders: Association between Frequency of Comparing One's Own Physical Appearance to That of People Being Followed on Social Media and Body Dissatisfaction and Drive for Thinness.